طراحی وب سایت

نوشته: سونیتا سراب پور
منبع: دنیای اقتصاد
درحالی که تنها چند ماه بیشتر به پایان سال 88 و اتمام برنامه چهارم توسعه باقی نمانده، آمارها و گزارش ها از وضعیت و شاخص های فناوری ارتباطات و اطلاعات در این برنامه منتشر شده است. یکی از این گزارش های مربوط به شرکت فناوری اطلاعات ایران است.
این شرکت در گزارشی عملکرد خود و وضعیت شاخص های فناوری اطلاعات را طی اجرای برنامه چهارم توسعه (از ابتدای اجرای برنامه چهارم تا شهریورماه سال جاری) منتشر کرده است. این گزارش همزمان با انتشار خود بحث ها و شبهات زیادی را به همراه داشته است. با نگاهی گذرا به این آمار ها به نظر می رسد که همه چیز در این حوزه ایده آل بوده و براساس برنامه، کشور تقریبا به تمامی اهداف و برنامه های خود رسیده است. برخی کارشناسان حوزه آی تی بر این باورند از آنجایی که نحوه رسیدن به این آمار و اطلاعات دقیقا مشخص نیست، نمی توان اعتماد چندانی به آن داشت.
شک و تردید به آمار ارائه شده
در گزارش شرکت فناوری اطلاعات در خصوص وضعیت شاخص های فناوری اطلاعات طی اجرای برنامه چهارم توسعه، 14 شاخص در نظر گرفته شده است. نسبت ترافیک داده داخل کشور به کل ترافیک، ظرفیت اینترنت کشور، ضریب نفود کاربران اینترنت، خانه های شهری متصل به شبکه اطلاع رسانی، ایجاد هاب منطقه ای اینترنت، واگذاری اینترنت به دانشگاه از طریق فیبر نوری، اتصال مدارس کشور به شبکه ملی اینترنت، بانکداری الکترونیک و .... از جمله شاخص های مورد بررسی هستند.
اما عده ای از کارشناسان نسبت به برخی از آمار های مطرح شده در خصوص شاخص های این حوزه، شبهاتی را مطرح می کنند و معتقدند که این آمارها چندان با واقعیت مطابقت ندارد. احمد معتمدی، وزیر پیشین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، با اشاره به سوال برانگیز بودن آمار ارائه شده در زمینه ضریب نفوذ کاربران اینترنتی می گوید: «اگر به سایت مخابرات هم سر بزنید، تعداد کاربران در سال 84 چیزی در حدود 8میلیون و 800 هزار کاربر بوده (که در زمان تحویل وزارت در سال 84 این تعداد کاربر چیزی در حدود 7 میلیون کاربر بود) که در سال 85 این تعداد به 12 میلیون کاربر رسیده، یعنی سه میلیون افزایش رخ داده است. در سال 86 چندان به تعداد کاربران افزوده نشده و براساس آمار در این سال تعداد کاربران 12 میلیون و نه دهم بوده است، اما این تعداد کاربر یکدفعه در سال 88 به چیزی در حدود 22 میلیون کاربر می رسد.
در واقع میزان کاربران از رقم کمتر از 13 میلیون به 22 میلیون رسیده که این افزایش چندان طبیعی به نظر نمی رسد و این گمان را به وجود می آورد که احتمالا در این آمار اشتباهی صورت گرفته است.»
معتمدی بر این باور است که داشتن چنین تعداد کاربری دور از واقعیت نیست و ایران با این وسعت جمعیت باید تعداد کاربران بیشتری نیز داشته باشد و شاید تنها پاسخی که می توان برای این افزایش تعداد کاربران داد این باشد که مسوولان ذی ربط، شاخص های مورد بررسی خود را تغییر داده اند؛ چرا که در غیر این صورت به هیچ وجه قابل قبول نیست که در عرض یک سال کشور در عرصه ضریب نفوذ اینترنت با افزایش 9 میلیون نفری مواجه باشد.
اما مسعود داوری نژاد رییس سابق سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به جنبه دیگر رسیدن به این تعداد کاربر اشاره می کند و اظهار می دارد که تنها سندی که مسوولان وزارت ارتباطات برای افزایش ناگهانی تعداد کاربران در عرض یکسال، آن هم به صورت شفاهی عنوان می دارند این است که آن ها، کاربرانی را که از طریق تلفن همراه به اینترنت متصل می شوند را نیز جزو کاربران اینترنتی می دانند که این کار کاملا غیر قابل قبول به نظر می رسد؛ چرا که نمی توان هیچگاه به این نوع از افراد به عنوان یک پایانه نگاه کرد. وی در ادامه به تعریفی که مهدیون، مدیر عامل شرکت فناوری اطلاعات، از کاربر اینترنتی داشته اشاره می کند و می افزاید: «از دیدگاه این افراد کاربر اینترنتی کسی است که هر دو هفته یک بار از اینترنت استفاده کند، بنابراین تعریف نمی توان گفت که این آمار چگونه و براساس چه روش ها و شاخص هایی به دست آمده است.»
به اعتقاد وی اگه خیلی هم شرایط و زیرساخت ها فراهم باشد، کاربران اینترنت کشور به چیزی در حدود 15 میلیون نفر می رسند و برای 7 میلیون کاربر باقی مانده (براساس آمار مطرح شده) با توجه به شرایط نمی توان تعریفی ارائه کرد. به باور کارشناسان با بررسی شاخص های جهانی و سازمان itu،تا چند سال پیش تعداد کاربران اینترنتی از مهم ترین شاخص های رشد آی تی در هر کشوری محسوب می شدند، اما امروزه این تعداد دیگر یک شاخص مهم نیست و دلیل آن هم به زیرساخت های یک کشور باز می گردد. در واقع هنگامی که زیرساخت ها ایجاد شده است هر فردی می تواند از این زیرساخت ها استفاده کند و از این طریق در رشد آی تی یک کشور موثر واقع شود.
معتمدی نیز در خصوص شاخص ها مطرح شده در این حوزه می گوید: «زمانی که دولت هشتم شروع به کار کرد زیرساخت های مربوط به ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز فراهم شد؛ در واقع در آن زمان نیز هر فرد در زمینه خط تلفن ثابت و... امکاناتی می خواست به او داده می شد؛ چرا که زیرساخت ها فراهم بود. بنابراین با این شرایط نباید روی ضریب نفود اینترنت زیاد تمرکز و روی آن مانور زیادی داد؛ چرا که دیگر این شاخص، شاخص مهمی در جهان آی تی محسوب نمی شود.»
به باور وی در این مدت به جای ابزار خوشحالی در خصوص افزایش ضریب نفوذ اینترنت باید روی کارهای دیگر تمرکز می شود که مهم ترین آن افزایش شاخص ارائه پورت پرسرعت اینترنت به کاربران بود شاخصی که براساس آمارهای شرکت فناوری اطلاعات از برنامه بسیار عقب است. معتمدی در ادامه می افزاید: «براساس برنامه چهارم توسعه باید یک میلیون و 200 پورت پرسرعت تا پایان برنامه ارائه می شد همچنین این تعداد براساس سند راهبردی چیزی در حدود 3 میلیون پورت در نظر گرفته شده بود؛ اما با توجه به آمارهای ارائه شده توسط شرکت فناوری اطلاعات از صددرصد برنامه تنها 10 درصد از برنامه محقق شده است.»
بنابر اظهارات معتمدی، برنامه چهارم توسعه دو هدف و برنامه اصلی را در حوز فناوری اطلاعات مد نظر داشت که یکی از آنها مربوط به ارائه پورت پرسرعت اینترنت است و دیگر نیز به کاربرد فناوری اطلاعات در جامعه (آموزش الکترونیک، دولت اکترونیک، تجارت الکترونیک و...) برمی گردد که با توجه به شرایط می توان گفت هیچ کدام از این دو هدف و برنامه محقق نشده اند.
داوری نژاد نیز به نرسیدن کشور به برخی از شاخص های فناوری اطلاعات در برنامه چهارم توسعه اشاره می کند و می گوید: «تنها رسیدن به شاخص ها مطرح نیست، بلکه آموزش در این زمینه نیز باید مورد توجه قرار بگیرد. در حال حاضر نه تنها از نظر آماری از برنامه عقب هستیم، بلکه از نظر کیفی نیز تاکنون فعالیت جدی صورت نگرفته است. در واقع در حال حاضر تنها اتصال مدارس به شکبه اینترنت ملی موضوع بحث نیست، بلکه نحوه استفاده و آموزش نیز باید مور توجه قرار بگیرد.»
برنامه پنجم توسعه
گمان می رفت برخی شاخص ها که در برنامه چهارم به فراموش سپرده شده یا اهدافی که رسیدن به آن محقق نشده در برنامه پنجم جبران شود؛ اما با نگاهی به این برنامه کاملا مشخص می شود که آی تی در برنامه آینده توسعه نیز جایگاهی نخواهد داشت. رویکردهای آی سی تی در برنامه پنجم توسعه، بیشتر سیاست های واسطه ای فناوری اطلاعات را داراست و به رویکردهای راهبردی آن توجهی ندارد. رضا باقری اصل، مدیر دفتر فناوری مرکز پژوهش های مجلس با تایید این مطلب، در خصوص فناوری اطلاعات در برنامه پنجم توسعه می گوید: «بر خلاف انتظار نه تنها رویکردهای هدفمند و راهبردی چون دولت الکترونیک، بانکداری و سلامت الکترونیک در این لایحه مطرح نشده، بلکه بسیاری از احکام اجرا نشده برنامه چهارم نیز رها شده است. این در حالی است که عدم تفکیک اهداف از برنامه ها و اقدامات و همچنین کلی گویی در برخی موارد، نبود زمان بندی دقیق در اجرای مرحله ای برنامه ها، کمرنگ بودن نقش بخش خصوصی و فقدان شاخص های قابل اندازه گیری و منابع لازم برای تحقیق از دیگر نقاط ضعفی است که در بخش آی سی تی برنامه پنجم توسعه نمایان و قابل انتقاد است.»
وی در ادامه می افزاید: «در برنامه پنجم توسعه که هنوز به تصویب نهایی مجلس نرسیده است، پیش بینی شده است که ایران تا پایان مدت زمان اجرای کلی این برنامه جایگاه دوم فناوری در منطقه را کسب کند و بتواند در طی چشم انداز بیست ساله مقام اول را از آن خود کند؛ اما به نظر می رسد با توجه به شرایط و عقب ماندگی از برنامه های پیشین رسیدن به این جایگاه کمی سخت باشد.»
به باور کارشناسان و فعالان حوزه آی تی عمده ترین چالش های پیش روی کشور در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات به کم بودن میزان مشارکت بخش خصوصی از گردش مالی آی سی تی و فقدان زیر ساخت های لازم برمی گردد.
با وجود سر دادن شعارهایی همچون شتاب درخصوصی سازی؛ اما همچنان حضور بخش خصوصی در چرخه اصلی گردش مالی حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات ناچیز است. به باور این کارشناسان نبود مرجع واحد و جامع برای اطلاعات، فقدان رویه گردآوری و به روز رسانی اطلاعات و خلاء پایگاه داده های ملی در دولت، از جمله نکاتی است که همچنان کشور با آن روبه رو است که در این میان نیز سازمان آمار ایران هنوز اطلاعات قابل استنادی در این خصوص ارائه نکرده است.

منبع : اخبار فناوری اطلاعات و ارتباطات  تاریخ : 19   آبان   1388  شاخه : فن آوری اطلاعات